আধুনিক বাহনৰ কথা আহিলে ক্ষতিকাৰক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰাটো এটা ডাঙৰ চিন্তাৰ বিষয়, কেৱল পৰিৱেশৰ কাৰণে নহয়, ক্ৰমান্বয়ে কঠোৰ নিয়মৰ বাবেও। এই নিৰ্গমনসমূহ হ্ৰাস কৰাত অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰকসমূহে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। কিন্তু বেছিভাগ বাহনত এটা অনুঘটকীয় কনভাৰ্টাৰ থাকে যদিও কিছুমান গাড়ীত বিশেষকৈ উচ্চ কাৰ্যক্ষম বা গধুৰ কৰ্তব্যৰ মডেলত একাধিক কনভাৰ্টাৰ থাকে — কিছুমান ক্ষেত্ৰত তিনিটা। কিন্তু কিছুমান বিশেষ গাড়ীত তিনিটা কেটালাইটিক কনভাৰ্টাৰ কিয় থাকে, আৰু এই চেটআপে ইয়াৰ কাৰ্য্যক্ষমতা আৰু পৰিৱেশ প্ৰভাৱৰ বাবে কি বুজায়?
এই প্ৰবন্ধটোৱে এখন বাহনত তিনিটা অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰক থকাৰ আঁৰৰ কাৰণসমূহ অন্বেষণ কৰিব, ইয়াৰ কাৰ্য্য ব্যাখ্যা কৰিব, আৰু এই সংৰূপৰ সুবিধাসমূহ উজ্জ্বল কৰি তুলিব। প্ৰক্ৰিয়াটো ভাঙি বুজি পাওঁ যে কিছুমান বাহনত মাত্ৰ এটাৰ পৰিৱৰ্তে তিনিটা কেটালাইটিক কনভাৰ্টাৰ কিয় লাগে।
অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰকসমূহৰ মূল কথাসমূহ বুজা
কিছুমান বাহনত কিয় তিনিখন থাকে তাৰ নিৰ্দিষ্টতাত ডুব যোৱাৰ আগতে catalytic converters , এটা catalytic converter কি আৰু ই কেনেকৈ কাম কৰে সেয়া বুজাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।
উদাহৰণস্বৰূপে, ডাঙৰ ইঞ্জিন বা পৰিৱেশন ভিত্তিক বাহনে অধিক নিৰ্গমন উৎপন্ন কৰিব পাৰে কাৰণ ই অধিক ইন্ধন জ্বলায় আৰু অধিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰে। এই নিয়মসমূহ মানি চলিবলৈ আৰু পৰিৱেশ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ’বলৈ নিৰ্মাতাসকলে অতিৰিক্ত অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰক ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ নিৰ্গমন অনুমোদিত সীমাৰ ভিতৰত হোৱাটো নিশ্চিত কৰে।
বিশেষকৈ অধিক নিৰ্গমনকাৰী বাহনত অধিক কনভাৰ্টাৰ যোগ কৰি অটো নিৰ্মাতাসকলে অধিক ফলপ্ৰসূভাৱে প্ৰদূষক হ্ৰাস কৰিব পাৰে আৰু নিৰ্গমনৰ মানদণ্ড পূৰণ কৰিব পাৰে, যিটো আইনগতভাৱে বিক্ৰী আৰু পথত চলোৱা বাহনৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়।
২) বৃহৎ বা অধিক জটিল ইঞ্জিনৰ বাবে উন্নত নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ
কিছুমান বিশেষ বাহনে বিশেষকৈ ডাঙৰ ইঞ্জিন বা উচ্চ কাৰ্যক্ষম মডেলৰ বাহনে অধিক দহন উৎপাদনৰ বাবে অধিক এক্সজেষ্ট গেছ উৎপন্ন কৰে। এনে ক্ষেত্ৰত তিনিটা অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰক থকাৰ ফলত বাহনখনে উৎপাদিত প্ৰদূষকসমূহ অধিক ফলপ্ৰসূভাৱে নিষ্ক্ৰিয় কৰিব পাৰে।
উদাহৰণ স্বৰূপে:
ডাঙৰ ইঞ্জিনে অধিক এক্সজেষ্ট গেছ উৎপন্ন কৰে। ট্ৰাক, এছ ইউ ভি, বাণিজ্যিক বাহনত পোৱাৰ দৰে অধিক অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰক যোগ কৰিলে নিশ্চিত হয় যে প্ৰতিটো ৰূপান্তৰকে নিৰ্গমনৰ এটা অংশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত ব্যৱস্থাটোৱে অধিক কাৰ্যক্ষমভাৱে কাম কৰিব পাৰে।
টাৰ্বোচাৰ্জড বা ছুপাৰচাৰ্জড ইঞ্জিনযুক্ত উচ্চ কাৰ্যক্ষম স্প’ৰ্টছ গাড়ীয়ে অধিক মাত্ৰাৰ তাপ আৰু এক্সজেষ্ট গেছ উৎপন্ন কৰে। একাধিক অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰক সংযোজনে নিৰ্গমন ব্যৱস্থাটোক অনুকূল উষ্ণতাত ৰখাত সহায় কৰাৰ লগতে প্ৰদূষকসমূহো হ্ৰাস কৰে।
তিনিটা অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰকত বোজা বিস্তাৰ কৰি ব্যৱস্থাটোৱে বৃদ্ধি পোৱা নিৰ্গমন অধিক কাৰ্যক্ষমভাৱে চম্ভালিব পাৰে, যাৰ ফলত ইঞ্জিনৰ শক্তি বা কাৰ্য্যক্ষমতা ত্যাগ নকৰাকৈ বাহনখনে নিৰ্গমনৰ মানদণ্ড পূৰণ কৰি থকাটো নিশ্চিত কৰিব পাৰে।
৩/ ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা আৰু কাৰ্য্যক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা
অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰকসমূহৰ প্ৰধান কাম হ’ল নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰা যদিও ই বাহনখনৰ ইন্ধন কাৰ্যক্ষমতা আৰু সামগ্ৰিক কাৰ্যক্ষমতা উন্নত কৰাত ভূমিকা ল’ব পাৰে। উচ্চ-কাৰ্যক্ষম বা ডাঙৰ বাহনত, য’ত ইঞ্জিনৰ শক্তি উৎপাদন বহু বেছি হয়, অধিক অনুঘটকীয় কনভাৰ্টাৰ যোগ কৰিলে প্ৰকৃততে বাহনখনৰ কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি পাব পাৰে।
বেকপ্ৰেচাৰ হ্ৰাস : অনুঘটকীয় কনভাৰ্টাৰে ক্ষতিকাৰক নিৰ্গমন ৰূপান্তৰিত কৰি কাম কৰে, কিন্তু ই এক্সজেষ্ট চিষ্টেমত বেকপ্ৰেচাৰো সৃষ্টি কৰিব পাৰে। যেতিয়া নিৰ্গমন গেছবোৰে ব্যৱস্থাটোৰ মাজেৰে বৈ যোৱাৰ সময়ত প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হয় তেতিয়া বেকপ্ৰেচাৰ হয়। এই ৰেজিষ্টেন্সে ইঞ্জিনৰ কাৰ্যক্ষমতা আৰু কাৰ্যক্ষমতা হ্ৰাস কৰিব পাৰে। তিনিটা কনভাৰ্টাৰৰ সহায়ত এক্সজেষ্ট ফ্ল’ অধিক কাৰ্যক্ষমভাৱে বিতৰণ কৰিব পাৰি, যাৰ ফলত বেকপ্ৰেচাৰ হ্ৰাস পায় আৰু ইঞ্জিনটোক শীৰ্ষ প্ৰদৰ্শনত কাম কৰাত সহায় কৰে।
আনকি তাপৰ বিতৰণ : অনুঘটক ৰূপান্তৰকসমূহে নিৰ্গমন নিষ্ক্ৰিয় কৰাৰ নিজৰ কাৰ্য্য সম্পাদন কৰাৰ লগে লগে উল্লেখযোগ্য তাপ উৎপন্ন কৰে। একাধিক কনভাৰ্টাৰৰ সৈতে তাপ অধিক সমানে বিতৰণ কৰা হয়, যাৰ ফলত যিকোনো একক কনভাৰ্টাৰৰ অতি উত্তাপ ৰোধ হয়। অতিমাত্ৰা গৰম হ’লে কনভাৰ্টাৰটোৰ ক্ষতি হ’ব পাৰে আৰু ইয়াৰ কাৰ্যক্ষমতা হ্ৰাস পাব পাৰে। তাপৰ অধিক সম বিতৰণে ব্যৱস্থাটোৱে অনুকূলভাৱে কাম কৰাটো নিশ্চিত কৰে আৰু বিফলতাৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস কৰিব পাৰে।
৪/ অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰকসমূহৰ বৰ্ধিত স্থায়িত্ব
উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইঞ্জিনৰ কথা আহিলে স্থায়িত্ব এটা জটিল বিবেচনা। বিশেষকৈ বৃহৎ ইঞ্জিনযুক্ত বাহনত তিনিটা অনুঘটকীয় কনভাৰ্টাৰ ব্যৱহাৰ কৰিলে কামৰ বোজা বিতৰণ কৰাত সহায় হয় আৰু কোনো এটা কনভাৰ্টাৰ অতিৰিক্ত বোজা নপৰাটো নিশ্চিত কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰা নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰাত ৰূপান্তৰকসমূহৰ ফলপ্ৰসূতা বজাই ৰখাত সহায় কৰাই নহয়, ইয়াৰ আয়ুসও বৃদ্ধি পায়।
বিশেষকৈ যদিহে ইয়াক অহৰহ উচ্চ উষ্ণতা আৰু বৃহৎ পৰিমাণৰ নিৰ্গমন গেছৰ সন্মুখীন কৰা হয় তেন্তে অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰকসমূহ সময়ৰ লগে লগে ক্ষয় হ’ব পাৰে। তিনিটা কনভাৰ্টাৰ ব্যৱহাৰ কৰি, পৰিধান আৰু ছিঙি যোৱাটো একাধিক ইউনিটত বিয়পি পৰে, যিয়ে এক্সজেষ্ট চিষ্টেমৰ সামগ্ৰিক জীৱনকাল দীঘলীয়া কৰিব পাৰে। ই শেষত ৰক্ষণাবেক্ষণৰ খৰচ হ্ৰাস কৰে আৰু কনভাৰ্টাৰসমূহ সলনি কৰাৰ আগৰ সময় বৃদ্ধি কৰে।
অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰকসমূহে কিছুমান উষ্ণতাত, সাধাৰণতে ৪০০ৰ পৰা ৮০০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৭৫০ৰ পৰা ১৫০০ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ ভিতৰত অতি কাৰ্যক্ষমভাৱে কাম কৰে। কিন্তু উচ্চ কাৰ্যক্ষম বা গধুৰ বাহনত নিৰ্গমন গেছ অত্যধিক গৰম হ’ব পাৰে। অনুকূল অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰ বজাই ৰাখিবলৈ আৰু অতি উত্তাপৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ তিনিটা অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰক থাকিলে তাপ অধিক ফলপ্ৰসূভাৱে পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে।
উচ্চ কাৰ্যক্ষম বাহনত নিৰ্গমন গেছ বৃহৎ পৰিমাণত আৰু উচ্চ উষ্ণতাত উৎপন্ন হয়। এই কামৰ বোজা তিনিটা কনভাৰ্টাৰত বিয়পাই দি এক্সজেষ্ট চিষ্টেমে বৃদ্ধি পোৱা তাপ চম্ভালিব পাৰে, যাৰ ফলত অনুঘটকীয় বিক্ৰিয়া সংঘটিত হোৱাৰ বাবে উষ্ণতা আদৰ্শ পৰিসৰৰ ভিতৰত থকাটো নিশ্চিত হয়। ইয়াৰ ফলত উন্নত কাৰ্য্যক্ষমতা আৰু অতি উত্তাপ বা ৰূপান্তৰকসমূহৰ ক্ষতিৰ আশংকা কম হয়।
উপসংহাৰ
সামৰণিত ক’বলৈ গ’লে কিছুমান বাহনত তিনিটা অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰক ব্যৱহাৰ কৰাটো কঠোৰ নিৰ্গমন মানদণ্ড মানি চলা, ইঞ্জিনৰ কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি, ইন্ধনৰ কাৰ্যক্ষমতা উন্নত কৰা আৰু এক্সজেষ্ট ব্যৱস্থাৰ স্থায়িত্ব বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বাবেই হয়। উচ্চ-কাৰ্যক্ষম আৰু বৃহৎ ইঞ্জিনযুক্ত বাহনসমূহে, যিয়ে অধিক নিৰ্গমন আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে, এই সংৰূপৰ পৰা যথেষ্ট লাভৱান হয়। থ্ৰী-ৱে কেটালাইটিক কনভাৰ্টাৰ ব্যৱস্থাই এই বাহনসমূহক পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ হৈ থাকিবলৈ, চৰকাৰী নিয়ম মানি চলিবলৈ আৰু ক্ষতিকাৰক নিৰ্গমন কম কৰাৰ লগতে অনুকূলভাৱে কাম কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।
শেষত, অতিৰিক্ত অনুঘটকীয় ৰূপান্তৰক যোগ কৰিলে আধুনিক বাহনসমূহ, বিশেষকৈ ডাঙৰ বা অধিক জটিল ইঞ্জিন থকা বাহনসমূহে যিমান পাৰি পৰিৱেশ অনুকূল হোৱাৰ লগতে চালকসকলে আশা কৰা শক্তি আৰু পৰিৱেশন প্ৰদান কৰাটো নিশ্চিত কৰাত এক অপৰিহাৰ্য ভূমিকা পালন কৰে।
